Teoloxía da Creación

A teoloxía da creación

Respecto ao tema da creación Sto. Tomás, a pesar da raíz aristotélica do seu pensamento, seguirá a tradición agustiniana, conciliándoa coa súa explicación da estrutura metafísica esencia/existencia. Segundo ela todos os seres compoñer de esencia e existencia, excepto Deus, en quen a esencia se identifica coa existencia. Só Deus, por tanto, é un ser necesario, pois só el debe a súa existencia á súa propia esencia: a súa esencia é existir. Os demais seres reciben a existencia do ser necesario, xa se trate de seres materiais ou inmateriais.

Do mesmo xeito que o resto dos filósofos medievais tributarios da tradición cristiá Santo Tomás afirmará a creación "ex nihilo", é dicir, a creación do mundo mediante un acto de Deus totalmente libre, radical e orixinario. A nada non representa unha materia informe preexistente, senón a inexistencia absoluta; e non pode tomarse como a causa da creación, pois esta é só obra de Deus. O mundo tampouco é creado por "emanación" necesaria da natureza divina (Plotino): Divos non está suxeito a ningunha necesidade, senón que crea libremente.

Cando dicimos que pola creación algunha cousa foi feita da nada, esta preposición "de" non designa ningunha causa material, senón que sinala soamente unha orde, como cando se di: da mañá nace o mediodía, o cal significa que tras a mañá chega o mediodía. É necesario, con todo, supoñer que esta preposición "de" pode envolver na súa significación a negación que expresa a palabra "nada" ou, pola contra, estar incluída nela. No primeiro caso, a orde segue afirmado (pero só desde o punto de vista da linguaxe e das súas deficiencias), e sinálase a orde de sucesión (puramente imaxinario) entre aquilo que é e o non-ser anterior. Se, pola contra, a negación inclúe a preposición, entón a orde é negado e o significado é o seguinte: tal cousa está feita de nada, é dicir, non está feita de ningunha cousa; coma se dixésemos que ese home fala de nada, para expresar que non hai tema no seu discurso. Estes dous sentidos identifícanse cando dicimos que pola creación unha cousa calquera está feita da nada. No primeiro sentido, esta preposición "de" sinala unha orde de sucesión; no segundo trátase dunha relación cunha causa material, e esta relación é negada. (Suma Teolóxica, l, 45, 1.)
O mundo podería non ser creado, ou ser creado doutro xeito, tal como defendera xa San Agustín, admitindo incluso a creación dun mundo que a nós puidese parecernos absurdo e no que 2 e 2 fosen 5. Polo demais, en canto a saber se a creación tivo lugar no tempo Sto. Tomás afirma que a razón non pode resolver esa cuestión, xa que tanto a tese como a antítese son indemostrables para a razón. Adhírese, por iso, ao que manifesta a Revelación: que a creación tivo lugar no tempo.

Por último, en canto ao problema do mal no mundo, afirma que Divos permitiuno (tanto o físico como o moral) para obter un beneficio maior: a liberdade da vontade e o perfeccionamento do mundo.